Eksykator na pierwszy rzut oka kojarzy się z babcinym słojem, w którym przechowywano biszkopty, makaroniki, miętówki… Słodycze usiały być przechowywane w szczelnych pojemnikach.
W laboratoriach to naczynie z grubościennego szkła lub (rzadziej) tworzywa sztucznego, w kształcie głębokiego garnka, szczelnie zamykane pokrywą z płaskim szlifem także służy do przechowywania różnych próbek wrażliwych na parę wodną.
W aptekach przechowywano w nich na przykład opłatkowe kapsułki do leków recepturowych lub sączków.
Niektóre eksykatory mają na szczycie pokrywy kranik i czasami również manometr. Do kranika podłącza się za pomocą węża pompę próżniową i następnie powoli obniża ciśnienie wewnątrz eksykatora. Po uzyskaniu potrzebnego ciśnienia przekręca się kranik i odcina wąż do pompy. W dobrej jakości eksykatorze tak uzyskane podciśnienie może utrzymywać się całymi miesiącami. Pozwala to na bardzo długotrwałe przechowywanie próbek.
